Inleiding
Als je dit artikel leest, ben je waarschijnlijk nieuwsgierig naar Linux. Misschien heeft een vriend of collega het wel eens over Linux gehad, of ben je de naam tegengekomen in een video op YouTube. Maar wat is Linux eigenlijk? En waarom kiezen steeds meer mensen ervoor om Windows of macOS in te ruilen voor Linux?
In dit artikel probeer ik je op een eenvoudige wijze uit te leggen wat Linux is, hoe het werkt en wat de voor- en nadelen zijn. Je hoeft geen technische kennis te hebben om het te begrijpen.
Wat is een besturingssysteem?
Voordat we Linux induiken, is het misschien handig om eerst te begrijpen wat een besturingssysteem is.
Een besturingssysteem is de software die ervoor zorgt dat je computer kan opstarten en die het mogelijk maakt dat allerlei programma’s kunnen draaien. Zonder besturingssysteem is je computer niet meer dan een metalen of kunststof kast met daarin verschillende elektronische onderdelen.
Je kunt een besturingssysteem vergelijken met de dirigent van een orkest. Alle instrumenten zijn aanwezig, maar zonder dirigent wordt het lastig om alles goed samen te laten werken. Net als een dirigent zorgt het besturingssysteem ervoor dat alle onderdelen van je computer met elkaar samenwerken.
Het mooie van een besturingssysteem is dat je er meestal niets van merkt. Terwijl jij op internet surft, een document schrijft of foto’s bekijkt, zorgt het besturingssysteem op de achtergrond dat alles soepel blijft werken.
De besturingssystemen waar de meeste mensen wel eens van hebben gehoord zijn:
- Microsoft Windows
- Apple macOS
- Linux
Wat is Linux?
Linux bestaat al behoorlijk lang. Het project begon in 1991 toen Linus Torvalds, een Finse softwareontwikkelaar, zijn nieuwe besturingssysteem aankondigde.
Het bijzondere aan Linux is dat het open source is. Dit houdt in dat de broncode van de software openbaar beschikbaar is. Toen Linus Torvalds Linux wereldkundig maakte, nodigde hij andere ontwikkelaars uit om mee te helpen aan de verdere ontwikkeling van het systeem. Dankzij die samenwerking is Linux uitgegroeid tot het besturingssysteem dat het vandaag de dag is.
Dat klinkt misschien erg technisch, maar onthoud vooral dat Linux vrij beschikbaar is en voortdurend wordt verbeterd door een grote gemeenschap van ontwikkelaars.
Wat ik persoonlijk erg mooi vind aan Linux is dat het niet uit één enkele versie bestaat. Er zijn verschillende varianten beschikbaar, die we distributies noemen.
Enkele bekende distributies zijn:
- Linux Mint
- Ubuntu
- Fedora
- Debian
De distributies die ik hierboven noem vormen slechts een klein deel van het aanbod. Er bestaan namelijk honderden Linux-distributies. Je kunt ze zien als verschillende smaken van hetzelfde product. Ze gebruiken allemaal Linux als basis, maar verschillen in uiterlijk, meegeleverde software en gebruiksgemak.
Linux vergeleken met Windows en macOS
Misschien denk je, net als ik ruim twintig jaar geleden, dat Linux totaal anders werkt dan Windows of macOS. In de praktijk valt dat echter reuze mee.
Want ook met Linux kun je gewoon
- Op internet surfen
- E-mails versturen en ontvangen
- Video’s bekijken
- Muziek luisteren
- Foto’s beheren
- Documenten maken
- Videobellen
Bij de meeste dagelijkse taken merk je nauwelijks verschil.
Toch zijn er achter de schermen wel degelijk verschillen.
Windows wordt ontwikkeld door Microsoft en staat op veel nieuwe computers standaard geïnstalleerd.
macOS wordt ontwikkeld door Apple en werkt alleen op Apple-computers.
Linux wordt ontwikkeld door een wereldwijde gemeenschap van ontwikkelaars. Daardoor heb je vaak meer keuzevrijheid en kun je het besturingssysteem op vrijwel iedere computer installeren.
Voordelen van Linux
Kosteloos te gebruiken
De meeste Linux-distributies kun je gratis downloaden en gebruiken. Het is meestal niet nodig om een licentie aan te schaffen.
Goede privacy
Wat veel Linux-gebruikers waarderen, is dat Linux doorgaans weinig informatie verzamelt over zijn gebruikers.
Veiligheid
Wat veiligheid betreft heeft Linux een goede reputatie. Hoewel het perfecte besturingssysteem niet bestaat, zijn virussen en malware op Linux minder gebruikelijk dan op Windows.
Geschikt voor oudere computers
Dit was voor mij één van de belangrijkste redenen om naar Linux over te stappen. Een oude laptop met Windows was zo traag geworden dat ik besloot Linux eens een kans te geven.
Tot mijn verbazing verbeterden de prestaties aanzienlijk. De laptop voelde weer een stuk sneller aan en ik heb er vervolgens nog jarenlang plezier van gehad.
Dat komt doordat veel Linux-distributies relatief zuinig omgaan met systeembronnen, zoals geheugen en processorcapaciteit.
Veel keuze
Of je nu een beginner bent of juist een ervaren gebruiker, er is altijd wel een Linux-distributie die bij je past. Er zijn namelijk honderden distributies beschikbaar, allemaal met hun eigen kenmerken en doelgroep.
Open source
Linux kent een actief en transparant ontwikkelproces. Doordat de broncode openbaar beschikbaar is, kunnen ontwikkelaars fouten opsporen, beveiligingsproblemen verhelpen en verbeteringen aanbrengen.
Mogelijke nadelen van Linux
Ik zal eerlijk met je zijn: Linux heeft ook een aantal nadelen.
Niet alle software is beschikbaar
Sommige programma’s die je misschien kent van Windows of macOS zijn niet beschikbaar voor Linux. Gelukkig bestaan er vaak goede alternatieven, maar soms moet je even zoeken naar een andere oplossing.
Even wennen
Als je, net als ik, jarenlang Windows hebt gebruikt, kan Linux in het begin wat onwennig aanvoelen. Soms moet je even zoeken wanneer je een bepaalde instelling wilt aanpassen, omdat deze op een andere plek zit dan je gewend bent. Ook kunnen sommige programma’s net iets anders werken.
Hardware kan soms extra aandacht vragen
Tegenwoordig werken de meeste printers, scanners en andere apparaten prima onder Linux. Toch kan het af en toe voorkomen dat je iets moet instellen voordat alles werkt zoals je verwacht.
Minder ondersteuning vanuit fabrikanten
Helaas zijn er nog steeds software- en hardwarefabrikanten die zich vooral richten op Windows en macOS. Daardoor is de officiële ondersteuning voor Linux soms beperkter.
Dat gezegd hebbende, gebiedt de eerlijkheid mij ook te zeggen dat de Linux-gemeenschap enorm groot en behulpzaam is. Voor de meeste problemen zijn handleidingen, oplossingen of alternatieven te vinden.
Voor wie is Linux geschikt?
Een veelgehoorde misvatting is dat Linux alleen geschikt is voor programmeurs of systeembeheerders. Toen ik zelf met Linux begon, werkte ik nog in de gezondheidszorg en had ik helemaal niets met programmeren of systeembeheer.
Toch is het mij gelukt om Linux te leren gebruiken. Sterker nog, ruim twintig jaar geleden moest je vaak nog veel meer zelf uitzoeken dan tegenwoordig. Linux is in de loop der jaren een stuk gebruiksvriendelijker geworden.
Misschien is Linux iets voor jou als je:
- Vooral internet gebruikt, e-mailt en documenten maakt.
- Meer controle wilt over je computer.
- Privacy belangrijk vindt.
- Een oudere computer nieuw leven wilt geven.
- Nieuwsgierig bent naar technologie en graag iets nieuws leert.
Het is ook niet nodig om meteen volledig over te stappen. Je kunt bijvoorbeeld beginnen door Linux op een oude laptop te installeren die je nog ergens hebt liggen. Een andere mogelijkheid is om Linux eerst in een testomgeving uit te proberen.
Wist je trouwens dat je Windows en Linux ook naast elkaar op dezelfde computer kunt gebruiken? Dit noemen we een dualboot. Bij het opstarten van de computer kies je dan zelf welk besturingssysteem je wilt gebruiken. Hoe dat werkt, bespreken we later in deze kennisbank.
Conclusie
Ik hoop dat het je na het lezen van dit artikel duidelijk is geworden dat Linux een veelzijdig besturingssysteem is. Het wordt inmiddels door miljoenen mensen wereldwijd gebruikt.
Hopelijk heb ik je ook kunnen laten zien dat Linux tegenwoordig een volwassen en gebruiksvriendelijke keuze is voor dagelijkse taken zoals internetten, e-mailen, foto’s bekijken en documenten maken.
Misschien is Linux niet voor iedereen de perfecte oplossing, maar het is zeker de moeite waard om eens te bekijken. Wie weet ontdek je wel dat Linux beter bij je past dan je vooraf had gedacht.
In de volgende artikelen van deze kennisbank gaan we dieper in op onderwerpen zoals Linux-distributies, software installeren, het bureaublad en de eerste stappen na een installatie.
Korte samenvatting
Linux is een gratis en open-source besturingssysteem dat een alternatief vormt voor Windows en macOS. Het biedt veel vrijheid, goede privacy en uitstekende prestaties, ook op oudere computers. Hoewel sommige programma’s niet beschikbaar zijn voor Linux, is het voor veel dagelijkse taken een prima keuze.
