Inleiding
Op een gegeven moment moet je het idee om naar Linux over te stappen omzetten naar het daadwerkelijk doen. Dat kan misschien wat ingewikkeld lijken, maar tegenwoordig valt dat reuze mee. Ik durf zelfs te zeggen dat het installeren van een moderne Linux distributie vaak eenvoudiger verloopt dan veel Windows installaties.
Toen ik met Linux begon was dit wel anders. Niet alle hardware werkte direct en je moest allerlei instellingen zelf aanpassen. Gelukkig is er in de loop der jaren veel veranderd en is het installeren van Linux een stuk eenvoudiger geworden.
Tegenwoordig word je door distributies zoals Linux Mint, Ubuntu en Fedora stap voor stap begeleid door het installatieproces. In de meeste gevallen duurt de installatie slechts twintig tot dertig minuten.
Laten we in dit artikel samen in het installatieproces duiken. Ik laat je zien wat je nodig hebt, hoe de installatie ongeveer verloopt en waarom er eigenlijk geen reden is om Linux niet eens uit te proberen.
Wat heb je nodig om Linux te installeren?
Een goede voorbereiding scheelt een hoop ergernissen tijdens het installatieproces. Gelukkig heb je maar een paar dingen nodig.
Een desktop computer of laptop
Dat klinkt misschien als een open deur, maar ik noem het toch even. Vrijwel iedere computer die de afgelopen jaren is gebouwd kan Linux draaien.
Zelf heb ik Linux op verschillende systemen draaien. Op een relatief nieuwe laptop, maar ook op twee wat oudere desktops die onder Windows eigenlijk te traag waren geworden.
Een USB stick van minimaal 8 GB
Op deze USB stick plaats je de Linux installatiebestanden.
Een USB stick van 8 GB is meestal voldoende. Heb je een grotere USB stick liggen, dan is dat natuurlijk ook prima.
Een Linux distributie
Je wilt Linux gaan gebruiken, dus je hebt natuurlijk ook een distributie nodig die je kunt installeren.
Beginnende Linux gebruikers adviseer ik meestal om uit een van deze drie distributies te kiezen:
- Linux Mint
- Ubuntu
- Fedora
Deze distributies worden goed onderhouden, hebben een grote gemeenschap van gebruikers en staan bekend als gebruiksvriendelijk.
Je hebt een programma nodig om een opstartbare USB stick te maken
Als je de installatiebestanden rechtstreeks naar een USB stick kopieert, dan gaat de installatie niet lukken.
Je hebt een programma nodig dat de installatiebestanden op de juiste manier naar de USB stick schrijft, zodat de computer er later van kan opstarten.
Een paar bekende programma’s waarmee je dit kunt doen zijn:
- Rufus
- Balena Etcher
- Ventoy
Deze programma’s zijn eenvoudig in gebruik en begeleiden je stap voor stap door het proces.
Maak je hier niet te druk over. Het maken van een opstartbare USB stick is tegenwoordig meestal een kwestie van het ISO bestand selecteren, de juiste USB stick kiezen en op een knop klikken.
Wat is een ISO bestand?
Als je een Linux distributie gaat downloaden, dan krijg je die meestal als een bestand met de extensie .iso.
Misschien vraag je je af wat dat precies voor een bestand is.
Laat ik het eenvoudig uitleggen.
Een ISO bestand is eigenlijk een digitale kopie van een installatie dvd.
Toen ik begon met Linux werden besturingssystemen vaak op dvd geleverd. Tegenwoordig is dat niet meer nodig. Dezelfde installatiebestanden worden nu als één groot bestand aangeboden: het ISO bestand.
Je kunt het vergelijken met een verhuisdoos waarin alle onderdelen die nodig zijn voor de installatie netjes zijn opgeborgen. Het programma waarmee je de opstartbare USB stick maakt zorgt ervoor dat alles op de juiste plek terechtkomt.
Het is eigenlijk niet belangrijk om te weten hoe een ISO bestand technisch werkt. Je hoeft het alleen maar te downloaden en te gebruiken bij het maken van de USB stick.
Zie het als het installatiepakket van Linux dat alles bevat wat nodig is om Linux op je computer te installeren.
Waarom een USB stick gebruiken?
Vroeger werden besturingssystemen vaak vanaf een dvd geïnstalleerd. Tegenwoordig hebben de meeste computers en laptops niet eens meer een ingebouwde dvd speler. Daarom gebruiken we tegenwoordig vrijwel altijd een USB stick om Linux te installeren.
Dat heeft verschillende voordelen:
- Het werkt sneller.
- Het is eenvoudiger.
- USB sticks zijn goedkoop.
- Vrijwel iedere computer ondersteunt het.
Bovendien kun je dezelfde USB stick later opnieuw gebruiken voor een andere Linux distributie of gewoon weer als normale USB stick.
Opstarten vanaf de USB stick
Nadat je de opstartbare USB stick hebt gemaakt, moet je de computer vertellen dat hij vanaf de USB stick moet opstarten.
Dat klinkt ingewikkeld maar dat is het niet.
Plaats de USB stick in de computer en start deze opnieuw op. Tijdens het opstarten kun je meestal een speciale toets indrukken om het opstartmenu te openen.
Welke toets dat is verschilt per fabrikant. Veel voorkomende toetsen zijn:
- F12
- F11
- F10
- Esc
Op het scherm zie je vaak kort welke toets je moet indrukken.
Wanneer het opstartmenu verschijnt, kies je de USB stick uit de lijst. De computer start vervolgens Linux op vanaf de USB stick.
Lukt dit niet direct? Geen paniek. Soms moet je het een tweede keer proberen omdat het opstartscherm maar kort zichtbaar is.
Wanneer alles goed gaat, kom je vervolgens terecht in de live omgeving van Linux.
Linux eerst uitproberen zonder installatie
Dit vind ik misschien wel de mooiste eigenschap van Linux.
Je hoeft Linux niet direct te installeren. Je kunt het eerst gewoon uitproberen.
Als je de computer opstart vanaf de USB stick krijg je meestal de keuze om Linux eerst uit te proberen.
Dit noemen we een live omgeving.
In een live omgeving draait Linux rechtstreeks vanaf de USB stick zonder ook maar iets op de harde schijf van je computer te veranderen.
Je kunt bijvoorbeeld:
- Internetten
- Het bureaublad bekijken
- Programma’s openen
- Controleren of het geluid werkt
- Controleren of de wifi werkt
Dat geeft veel mensen een gerust gevoel.
Vind je Linux uiteindelijk toch niets? Dan haal je simpelweg de USB stick eruit en start je de computer weer op zoals je gewend bent. Alsof er niets is gebeurd.
Hoe verloopt de installatie?
Heb je Linux in de live omgeving getest en besluit je om het te installeren? Dan klik je op het installatie icoontje en word je stap voor stap door het installatieproces geleid.
Het verschilt per distributie hoe de schermen eruitzien, maar de keuzes die je tegenkomt zijn meestal grotendeels hetzelfde.
Kies de taal
Je kiest de taal waarin Linux moet worden geïnstalleerd.
Voor de meeste Nederlandse gebruikers zal dit gewoon Nederlands zijn.
Toetsenbordindeling kiezen
In dit scherm geef je aan welke toetsenbordindeling je gebruikt.
Vaak wordt dit automatisch herkend, maar controleer het voor de zekerheid even. Je kunt meestal direct testen of de toetsen werken zoals je verwacht.
Tijdzone kiezen
Hier geef je aan in welke tijdzone je woont.
Meestal kun je simpelweg Amsterdam selecteren of je woonplaats invoeren waarna de juiste tijdzone automatisch wordt gekozen.
Stel je gebruikersnaam en wachtwoord in
Nu maak je je gebruikersaccount aan.
Met dit account log je later in op je computer.
Kies een gebruikersnaam en een wachtwoord dat je goed kunt onthouden, maar dat niet te eenvoudig is. Een wachtwoordzin werkt vaak beter dan een kort wachtwoord.
Schijfindeling kiezen
Dit is vaak het onderdeel waar beginnende Linux gebruikers het meest tegenop zien.
Dat is eigenlijk nergens voor nodig.
Moderne Linux installaties leggen meestal duidelijk uit wat de verschillende mogelijkheden betekenen.
In de meeste gevallen hoef je alleen maar aan te geven of Linux naast Windows moet worden geïnstalleerd of dat Linux de volledige schijf mag gebruiken.
Linux naast Windows installeren of volledig overstappen?
Tijdens het installatieproces op een computer waar al Windows op staat krijg je meestal twee mogelijkheden.
Linux naast Windows installeren
Hierbij wordt Linux naast Windows geïnstalleerd.
Wanneer je de computer opstart kun je zelf kiezen of je Linux of Windows wilt gebruiken. Dit wordt ook wel een dual boot systeem genoemd.
Deze optie is populair bij gebruikers die Linux eerst rustig willen leren kennen terwijl Windows gewoon beschikbaar blijft.
Linux als vervanging van Windows
Je hebt tijdens de installatie ook de mogelijkheid om Linux de volledige schijf te laten gebruiken.
In dat geval wordt Windows verwijderd en wordt Linux op de computer geïnstalleerd.
Dit is een populaire keuze voor mensen die besloten hebben volledig over te stappen naar Linux.
Welke optie je ook kiest, maak vooraf altijd een reservekopie van belangrijke bestanden.
Dat is niet alleen verstandig bij een Linux installatie, maar eigenlijk bij iedere grote wijziging aan je computer.
Zorgen die veel Linux beginners hebben
Straks maak ik iets kapot
Dit hoor ik vaak, maar die angst is meestal niet nodig. Moderne Linux installaties zijn behoorlijk gebruiksvriendelijk.
Lees rustig wat er op je scherm staat en neem de tijd voor je keuzes.
Ik ben niet zo technisch
Je hoeft echt geen systeembeheerder of programmeur te zijn om Linux te kunnen installeren.
Ik ken genoeg mensen met weinig technische kennis die er prima in geslaagd zijn om Linux voor het eerst te installeren.
Kom je er echt niet uit? Dan kun je natuurlijk altijd via mijn website contact met mij opnemen voor hulp.
Het zal wel lang duren om Linux te installeren
Dat valt in de praktijk reuze mee.
Ik hoor regelmatig van mensen dat ze verbaasd zijn hoe snel de installatie verloopt.
In de meeste gevallen is Linux binnen een half uur geïnstalleerd, zeker op moderne computers.
Maar wat als ik iets verkeerd doe?
Daarom is die live omgeving zo handig.
Ik raad je aan om daar goed gebruik van te maken. Test Linux eerst rustig voordat je daadwerkelijk met de installatie begint.
Zo kun je alvast wennen aan het systeem en controleren of alles goed werkt.
Conclusie
Het installeren van Linux is tegenwoordig veel eenvoudiger dan veel mensen denken.
Alles wat je nodig hebt is een computer, een USB stick en een gedownloade Linux distributie. Daarmee kun je vaak al binnen korte tijd Linux op je computer installeren.
Je hoeft echt geen computerexpert te zijn en het is ook niet nodig om direct alles te begrijpen. Moderne Linux distributies begeleiden je stap voor stap door het installatieproces.
Mijn advies is dan ook simpel: wees niet bang en probeer het gewoon eens.
Juist door ermee aan de slag te gaan leer je Linux het snelst kennen.
In het volgende artikel gaan we kijken wat er gebeurt nadat de installatie is afgerond en hoe je je weg vindt op je nieuwe systeem.
De Linux desktop verkennen: wegwijs op je nieuwe systeem
